Kelimelerin Uzadıkça Uzaması : Farmakoepidemiyoloji

Epidemiyolojinin bilim dalı olarak gelişmesinde rolü olan bilim adamı tabii ki sadece John Snow değil. Edward Jenner, James Lind, John Graunt hatta Hippocrates’e kadar daha pek çok kişiyi bu listeye dahil edebilirim. Fakat bunların arasından özellikle William Farr’a dikkatini çekmek istiyorum. Farr özellikle bugün yaygın olarak kullanılan ICD hastalık kodlarının fikir babası. İngilteredeki yaşam istatistiklerini ortaya çıkarın ve ölüm sebeblerini analiz etmek için kendi başına bir hastalık sınıflandırması yapan bu ilginç adamdır. Özellikle Snow’un namı duyulmadan yıllar önce yaşam istatistiklerini demografik ve iş gücü bazında değerlendiren muhtemelen ilk kişi de odur.
Tarihsel süreçleri bir kenara bırakıp epidemiyolojinin tanımına geçebiliriz artık. Bu noktada uluslararası 2 kaynağa müracat etmek istiyorum:
1. IEA(International Epidemiological Association)’nın yayınladığı Epidemiyoloji sözlüğünün 6. baskısında:

Tanımlanmış topluluklardaki (popülasyon) sağlık ile ilişkili olayların durumu,sıklığı, dağılımı, sürecini ve bu süreçlerin etkileyen faktörlerini ve bu faktörlerin sağlık problemlerini kontrol etmek için uygulamasını inceleyen çalışma disiplinidir.

2. Oxford sözlüğünde ise:

Sağlıkla ilişkili faktörleri ve hastalıkları kontrol eden, dağılımını ve ortaya çıkışını inceleyen bir tıp dalıdır.

şeklinde geçer.

Her iki açıklama da epidemiyoloji’yi artık bir tıp bilimi olarak sınırlandırılmıştır. İlgi alanı olan sağlık olayının ne olduğundan çok nasıl, nerelerde ortaya çıktığını ve bunu nasıl değiştirilebileceğini düşünmeye odaklanır bir epidemiyolog. Bu aşamada tanım bir o kadar net ama derindir. Söz konusunun insan olduğu her yerde olduğu gibi. Tabii ki alt dallarına kırılımlarının olması da kaçınılmaz olur.

Paleoepidemiology’den tut da e-epidemiology’e kadar 50’nin üzerinde alt dala ayrılır epidemiology. Sosyoloji, psikoloji, ekonomi daha bir çok bilim ile kucaklaşır. Onlara metodolojisini aktarır. Özellikle tıpta tüm sık gözüken hastlıkların ayrı epidemiyolojik çalışmaları olur. Ayrı ayrı isimler alır. Tabii ki bundan ilaçlar da nasibini alır ve nur topu gibi bir farmakoepidemiyoloji dalı doğar.

İsmi ne olursa olsun epidemiyolojinin methodolojisi yada eski dille usulü tüm bilim dallarına bir sistem, bir standart getirir. Temelinde matematiğin olduğu herşey gibi varlık epidemiyoloji ile ölçülebilir bir hale gelir. Rakamlar ile elma ile armut karşılaştırılabilir olur artık. Paranın mutlak değişken olduğu her sosyoekonomik paradigma gibi istatistiksel anlamlılık da epidemiyoloji ile birlikte diğer bilim dallarını sağlık potası altında tek tipleştirir. 4 alandan oluşan bir tabloda karşılaştırılabilir hale getirir. Karşılaştıramadıklarını da kalitatif metodlarda harmanlar. Bir şeyler yapar eder yine haznesinde eritir.

Published by Abdullah Ömer Şeker

Chasing medicine, games and life it self, he who, thinks frequently, writes sometimes but dreams a lot. Determined to exercise one day so he can still play games when he is 75.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: